Bir bilim insan\u0131 ve\nekonomist olarak pandemi s\u00fcrecini hem \u00fclkemizde hem de D\u00fcnyada yak\u0131ndan takip\netmekteyim. Zira salg\u0131n s\u00fcrecinin psikolojik, sosyolojik ve ekonomik pek \u00e7ok\nsonucu var. Salg\u0131n\u0131n seyrini g\u00f6rebilmek i\u00e7in pandemiyle ilgili istatistiklerin\nyay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 resmi internet sitesi olan Worldometer\u2019a bakmak istiyorum. Sa\u011fl\u0131k\nalan\u0131nda uzman olmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in salg\u0131n\u0131n seyri hakk\u0131nda bakabilece\u011fim yeg\u00e2ne kaynak\nWorldometer\u2019daki rakamlar.<\/p>\n\n\n\n
Bildi\u011finiz gibi, salg\u0131nla ilgili istatistikleri Worldometer\u2019dan al\u0131yoruz. Bu sitede D\u00fcnya geneline ili\u015fkin istatistikler oldu\u011fu gibi \u00fclke bazl\u0131 istatistikler de bulunuyor (Worldometer, 2020). D\u00fcnya genelindeki istatistiklere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, 13 A\u011fustos itibar\u0131yla D\u00fcnya\u2019da toplam 20.832.243 vaka bulundu\u011funu, bu vakalar\u0131n 13.726.454\u2019\u00fcn\u00fcn iyile\u015fti\u011fini 747.682\u2019sinin \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve 6.358.107\u2019sinin de halen aktif olarak hastal\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7irdi\u011fini g\u00f6rmekteyiz (Worldometer, 2020). Peki salg\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bug\u00fcne vaka say\u0131lar\u0131, iyile\u015fme ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 nas\u0131l bir seyir izledi? Worldometer\u2019da Covid-19\u2019a ili\u015fkin rakamlar 22 Ocaktan bu yana yay\u0131nlan\u0131yor (Worldometer, 2020). 22 Ocak verisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, D\u00fcnya genelinde 580 vakan\u0131n bulundu\u011funu ve 17 ki\u015finin de \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmekteyiz (Worldometer, 2020). Bu tarihten itibaren beklenildi\u011fi gibi gerek vaka say\u0131lar\u0131 gerekse \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 k\u00fcm\u00fclatif olarak s\u00fcrekli art\u0131yor (Worldometer, 2020). Worldometer aktif vakalarla ilgili olarak hastal\u0131\u011f\u0131 hafif olarak ge\u00e7irenler ve hastal\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r olarak ge\u00e7irenler \u015feklinde iki alt istatistik sunuyor (Worldometer, 2020). Ancak bu istatistikler 22 Ocaktan bu yana g\u00fcnl\u00fck olarak sunuluyor ve bu iki alt istatisti\u011fin ge\u00e7mi\u015f verilerine ula\u015f\u0131lam\u0131yor (Worldometer, 2020). 13 A\u011fustos itibar\u0131yla 6.358.107 vakan\u0131n 6.293.545\u2019i hastal\u0131\u011f\u0131 hafif ge\u00e7irirken 64.562\u2019si hastal\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r olarak ge\u00e7iriyor (Worldometer, 2020). Yani oransal olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, aktif vakalar\u0131n %99\u2019u hastal\u0131\u011f\u0131 hafif ge\u00e7irirken, %1\u2019lik k\u0131sm\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r ge\u00e7iriyor (Worldometer, 2020). Bir de kapanm\u0131\u015f olan vaka say\u0131lar\u0131na ili\u015fkin istatistiklere bakal\u0131m. Worldometer kapanm\u0131\u015f vaka say\u0131lar\u0131yla ilgili de iki alt istatistik sunuyor: Bunlardan biri iyile\u015fenler, di\u011feri ise; \u00f6lenler (Worldometer, 2020). Aktif vakalardan farkl\u0131 olarak 02 \u015eubattan bug\u00fcne, g\u00fcn be g\u00fcn iyile\u015fenlerin ve \u00f6lenlerin istatistiklerine ula\u015fabiliyorsunuz (Worldometer, 2020). \u0130yile\u015fme ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise; 02 \u015eubatta iyile\u015fme oran\u0131n\u0131n %58,20 oldu\u011funu, \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n ise; %41,80 oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz (Worldometer, 2020). \u0130yile\u015fme oran\u0131n\u0131n 09 Mart\u2019a kadar y\u00fckseldi\u011fini ve %94,09\u2019a ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n ise; 07 Mart\u2019a kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu tarihte %5,64 oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz (Worldometer, 2020). Daha sonra 07 Nisan\u2019a kadar iyile\u015fme oran\u0131 %77,74\u2019e kadar d\u00fc\u015ferken, \u00f6l\u00fcm oran\u0131 da %22,26\u2019ya y\u00fckseliyor (Worldometer, 2020). Bu tarihten itibaren, iyile\u015fme oran\u0131 s\u00fcrekli artarken \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 s\u00fcrekli d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kaydediyor (Worldometer, 2020). Nitekim 12 A\u011fustos itibar\u0131yla iyile\u015fme oran\u0131 %94,83 ve \u00f6l\u00fcm oran\u0131 da %5,17 (Worldometer, 2020). Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu geli\u015fmelerde al\u0131nan \u00f6nlemlerin, maske ve sosyal mesafe uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir etkisi oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Ancak medyada her g\u00fcn \u00e7\u0131kan haberlerde, \u00f6zellikle kat\u0131 k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin gev\u015fetilmesiyle birlikte, vaka say\u0131lar\u0131n\u0131n rekor k\u0131rd\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Dolay\u0131s\u0131yla vaka say\u0131lar\u0131 rekor k\u0131rarken, iyile\u015fme oranlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli artmas\u0131 ve \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli d\u00fc\u015fmesi acaba olumlu bir geli\u015fme de\u011fil midir diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeden edemiyorum. Bu noktada yazd\u0131klar\u0131m\u0131n yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini ve bu salg\u0131n konusunda sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan s\u00f6ylenenleri dinlemek ve kurallara harfiyen uymak zorunda oldu\u011fumuzu belirtmek isterim. Zira, bizlerin bu salg\u0131n\u0131n ciddiyeti konusunda de\u011ferlendirme yapacak uzmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z yok. Dolay\u0131s\u0131yla, sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131na inanmak ve onlar\u0131n uyar\u0131lar\u0131n\u0131 dikkate almak zorunday\u0131z. Benim burada yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m sadece salg\u0131n\u0131n seyri konusundaki istatistikleri ortaya koymak. <\/p>\n\n\n\n
Peki bir salg\u0131n nas\u0131l biter? Bug\u00fcne kadar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z deneyimleri inceledi\u011fimizde, kat\u0131 k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemler uyguland\u0131\u011f\u0131nda vaka say\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ancak bu k\u0131s\u0131tlamalar gev\u015fetilmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 andan itibaren vaka say\u0131lar\u0131n\u0131n tekrar artmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Toplumlar \u00fczerinde k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerin uzun vadede uygulanamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k bir ger\u00e7ek. Bu durumda yaln\u0131z k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemlerle bu pandemiyi bitiremeyece\u011fimiz a\u00e7\u0131k hale geliyor. Uzmanlar bir pandeminin \u00fc\u00e7 yolla bitirilebilece\u011fini ifade ediyorlar (Ceyhan, Mehmet, Ye\u015fim Sert Karaaslan R\u00f6portaj\u0131, 23.03.2020): Bunlardan birincisi, insanlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131n vir\u00fcse kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131k hale gelmesi, ikincisi, a\u015f\u0131 ile insanlar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131k hale getirilmesi ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de vir\u00fcs\u00fcn mutasyona u\u011frayarak insandan insana bula\u015fma \u00f6zelli\u011fini kaybetmesi. \u0130statistiklere g\u00f6re vir\u00fcsten \u00f6l\u00fcm oran\u0131n\u0131n halen %5 d\u00fczeyinde olmas\u0131, vir\u00fcs\u00fcn milyonlarca insana bula\u015fmas\u0131 ve bu \u015fekilde insanlar\u0131n do\u011fal ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanmas\u0131n\u0131 tercih etmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu durumda iki se\u00e7enek kal\u0131yor. Vir\u00fcs ya mutasyona u\u011frayacak ya da insanlar vir\u00fcse kar\u015f\u0131 a\u015f\u0131lanacak. Dolay\u0131s\u0131yla yetkililerin art\u0131k, bu iki se\u00e7enek \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Bu do\u011frultuda vir\u00fcs\u00fcn mutasyona u\u011fray\u0131p u\u011framad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n h\u0131zla tamamlanmas\u0131 ve \u015fayet geli\u015ftirilmi\u015f ve g\u00fcvenli\u011fi onaylanm\u0131\u015f bir a\u015f\u0131 varsa bu a\u015f\u0131n\u0131n ivedilikle temin edilerek gerekli a\u015f\u0131laman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. <\/p>\n\n\n\n
Pandemi s\u00fcrecinin toplum\n\u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 psikolojik, sosyolojik ve ekonomik maliyetler daha fazla\nartmadan bu sorunun bir an \u00f6nce \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 dile\u011fiyle\u2026 <\/p>\n\n\n\n
Kaynak<\/strong><\/p>\n\n\n\n Ceyhan, Mehmet. \u201cPandemi \u00dc\u00e7 Yolla Bitebilir\u201d, Ye\u015fim Sert Karaaslan R\u00f6portaj\u0131, https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/koronavirus\/pandemi-uc-yolla-bitebilir\/1775570<\/a>, 23.03.2020. <\/p>\n\n\n\n Worldometer. Covid-19 Coronavirus Pandemic, https:\/\/www.worldometers.info\/coronavirus\/<\/a>, 13.08.2020. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Bir bilim insan\u0131 ve ekonomist olarak pandemi s\u00fcrecini hem \u00fclkemizde hem de D\u00fcnyada yak\u0131ndan takip etmekteyim. Zira salg\u0131n s\u00fcrecinin psikolojik, sosyolojik ve ekonomik pek \u00e7ok sonucu var. Salg\u0131n\u0131n seyrini g\u00f6rebilmek i\u00e7in pandemiyle ilgili istatistiklerin yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 resmi internet sitesi olan Worldometer\u2019a … Continue reading